ساعت هایی با عقربه های هنر و خلاقیت

تهران- هنرمندان مجسمه ساز با استفاده از هنر و خلاقیت خود، ساعت هایی ساخته اند که بدون چرخ دنده و تنها با شعاع خورشید، دقیق ترین زمان را به تصویر می کشند.
حضور خورشید در آسمان و تکرار روز و شب اندیشه ساخت نخستین ابزار برای سنجش زمان را در انسان ایجاد کرد و به این ترتیب ساعت های آفتابی به عنوان اولین ساعت ساخته شد.ساخت ساعت های آفتابی قدمتی بیش از 5 هزار سال دارد و این سابقه طولانی مدت، نشان دهنده اهمیت زمان و تعیین موقعیت شب و روز نزد انسان ها از سال ها پیش است.
نخستین ساعت های آفتابی دارای ظاهر ساده ای بودند و تنها شاخص هایی بودند که زمان عبور خورشید از نصف النهار ناظر (یا همان ظهر شرعی) و بلندترین نقطه آفتاب در آسمان را نشان می دادند، اما رفته رفته و پیشرفت دانش بشری و با درک بهتر انسان از کارایی کره آسمانی این ساعت ها، شکل پیچیده تری به خود گرفتند. امروزه در بیشتر شهرهای دنیا، مجسمه هایی به شکل ساعت های آفتابی در میادین اصلی شهر نصب شده تا ضمن تعیین زمان دقیق، مردم و بخصوص کودکان را با شیوه تقسیم بندی زمان و کارکرد این ساعت ها آشنا کنند. در بسیاری از شهرهای و یا دانشگاه های ایران هم ساعت های آفتابی مختلف با ابعاد متنوع طراحی و نصب شده است. اما آنچه که این روزها با عنوان جشنواره ساعت های آفتابی در نگارخانه برگ تهران درحال برگزاری است، در نوع خود نمایشگاهی متفاوت و جالب توجه است که هر بیننده ای را تا ساعت ها مشغول تماشای این ساعت ها خواهد کرد. در این نگارخانه 100 مجسمه از 60 هنرمند، از میان بیش از 120 اثر ارسالی به دبیرخانه جشنواره برای نمایش انتخاب شده اند که دارای فرم های مختلفی از ساده تا پیچیده است و در ساخت آنها مواد متنوعی چون فلز،گچ و سنگ به کار رفته است. براساس این گزارش،در مقابل در ورودی محوطه نگارخانه مجسمه بزرگی از یک شیر سفید رنگ بالدار نصب شده که از تابش خورشید بر آن و محور شدن دم این شیر سایه ای بر شماره های کناری آن می افتد، که زمان را نشان می دهد؛ این اثر کار وحید قاسمی امین است. به این ترتیب مخاطب با ورود به حیاط عمارت عین الدوله که امروزه برای فعالیت های هنری نگارخانه برگ استفاده می شود، با دنیایی از طرح ،رنگ ،خلاقیت و ایده های منحصر به فرد روبرو می شود که همگی در نمایش دقیق زمان براساس تابش خورشید با یکدیگر مشترک اند.
قرار گرفتن میز و میکروفن سخنرانی بر سکوی ورودی این نگارخانه ابتدا مخاطب را با این تصور روبرو می کند که گویا در اینجا مراسم سخنرانی برگزار شده،اما با نزدیک شدن به این میز به خوبی می تواند ذوق هنری خالق این اثر دید که میکروفن را در زاویه ای از تابش خورشید قرار داده که از انعکاس سایه آن بر اعداد سطح میز به خوبی می توان زمان را تعیین کرد.
حمید دریکوند خلق ساعت آفتابی خود از ایده دو فرفره چوبی رنگی استفاده کرده که خاطره ای از این بازی در کودکی نسل های گذشته را به ذهن می رساند. برخی از مجسمه های این نمایشگاه از نشانه های طبیعت چون برگ درختان،گل و قاصدک و یا انواع پرندگان بهره گرفته اند.ضمن اینکه مشاهده ساعت هایی به صورت فانتزی مثل بستنی در حال آب شدن بر صفحه ای مدرج از دیگر زیبایی های این نمایشگاه است.درمیان آثار این نمایشگاه می توان زنی را دید که در حال نواختن دف است و در حالیکه صورتش پشت ردای بلندی پنهان شده و صفحه داخلی دف به مانند صفحه یک ساعت عمل می کند.
ساناز رحمان پوریکی از زیباترین مجسمه های این نمایشگاه را ساخته که تندیس کوچکی از آرش سردار افسانه ای ایران را نشان می دهد در حالیکه تیری در کمان گذاشته و با تمام نیرو قصد پرتاب آن را دارد. شاخص این ساعت آفتابی نیزه آرش است که از تابش خورشید بر آن زمان مشخص می شود. علاوه بر این مجسمه ها، در داخل نگارخانه اطلاعاتی علمی درباره تاریخچه ساعت های آفتابی،انواع آن و نمونه های ایرانی این ساعت ها بر دیوار نصب شده و توضیحاتی درباره انواع ساعت های استوانه ای و صفحه ای دراختیار بازدید کنندگان قرار می دهد. از جمله نکات جالب آثار عرضه شده دراین نمایشگاه این است که این مجسمه ها همگی ماکت بوده و قابلیت ساخت آنها در ابعاد بزرگتر را دارا هستند. این نمایشگاه به همت انجمن هنرمندان مجسمه ساز ایران و با حمایت سازمان زیباسازی شهر تهران برگزار شده وهنرمندانی شامل جعفر نجیبی، رضا لاهیجی، منصور آذری ومحمد عسکری کار انتخاب و داوری آنها را برعهده داشته اند. به گفته محمد عسکری دبیراین جشنواره، قرار است 9 مهرماه جاری با رای هیات داوران 6 اثر برگزیده در مراسمی معرفی شوند و از خالقان آنها تقدیر به عمل آید. این هنرمند معتقد است که این 6 اثر برتر در صورت حمایت می توانند در ابعاد بزرگ ساخته و در میادین شهر نصب شود. علاقمندان به بازدید از این نمایشگاه نباید فراموش کنند که مناسب ترین زمان برای بازدید از آثار این نمایشگاه ساعات میانی روز است که تابش خورشید در بالاترین حد خود باشد. این نمایشگاه تا 18 مهرماه برای بازدید دوستداران هنر برپاست.