براي سالروز تولد 76 سالگي مرتضي مميز

شمع‌هاي تولد 76 سالگي پدر گرافيك ايران ـ 4 شهريور ماه ـ همچون چند ساله گذشته بدون برنامه‌اي ويژه‌‌اي روشن شد.
به گزارش خبرنگار بخش هنرهاي تجسمي خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، «مرتضي مميز» روز 4 شهريور ماه سال 1315 در تهران به دنيا آمد و هفت سالي مي‌شود كه در روستاي «كردان» از توابع كرج آرام گرفته است.
بنياد مميز نيز در تمام اين هفت سال، آذر ماه را بهانه‌اي براي مرور سال‌هاي حضور پير گرافيك ايران بهانه مي‌كند و شمع‌هاي تولد او را بدون هياهويي خاموش مي‌كند.
اما سال 85 و در اولين جشن تولدي كه در خاموشي مميز در خانه هنرمندان ايران برپا شده بود، هنرمندان زيادي از از جايگاه و تاثير مميز سخن گفتند.
اما در آن مراسم كه اولين جشن تولد مميز بدون حضور اين هنرمند بود،آيدين آغداشلو نيز حرف‌هاي بسياري زد.
آغداشلو، مميز را از هنرمندان معاصري دانست كه ذره‌اي در حقش فروگذار نشده و گفته بود: همه چيز از ياد مي‌رود، ولي مردم اصيل و فرهنگ‌دوست ما در ياد مي‌دارند كه وامدار چه كسي و چه كساني هستند. آدم‌ها، مكتب‌ها، سبك‌ها، شيوه‌ها پديدار مي‌شوند، قد مي‌افرازند و از ميان مي‌روند و آن‌چه باقي مي‌ماند، معنا و مفهوم تداوم زندگي هنرمند و يا فرهنگ در طول تاريخ معاصر است.
او با اشاره به اين‌كه گفته مي‌شود گرافيك با مميز آغاز شده و درعين حالي كه لقبي كه براي مميز تثبيت شده از ياد نمي‌بريم، يادآور شد: بخشي از مميز آغازگر نوعي از نگاه به گرافيك گذشته و تجديد حيات و جان بخشيدن به آن است، والا كساني كه تصاوير زيباي چاپ سنگي دوره قاجار را خلق كردند، بودند و چه كساني كه با سعي فراوان به‌رغم نبودن وسايل و امكانات كافي با مشقت بسيار گرافيك را به‌عنوان هنري فرعي و در جوار نقاشي راه بردند.
اين نقاش معاصر در عين حال گفته بود: اهميت عمده‌ي شخصيت مميز به‌عنوان مهمترين گرافيست‌هاي تاريخ معاصر ما اين است كه در دروه‌ي مناسبي ظهور كرد. دوره انتظار ورود جريان هوا و خون تازه در رگ‌هاي گرافيك معاصر ايران. اقتصاد كمي پيشرفته‌تر بود، امكانات فني و اجرايي افزون و امكان مراوده، خارج از كشور بيشتر بود و فرهنگ ايران مخصوصا در دهه‌ي 40 آمادگي كامل داشت كه براي هواهاي تازه‌ جايي باز كند. به‌همين دليل گرافيستي از نوع مرتضي مميز، از همان دوره به‌عنوان اولين نمونه ذكر و شناخته مي‌شود.
به‌گفته‌ي آغداشلو، جسارت مميز درهم شكستن مجموعه‌ي زيبايي‌شناسي پيش‌فرض‌شده‌اي بود كه گرافيك ايران به آن خو كرده بود؛ به‌همين دليل است كه شگفتي، تعجب و ناباوري با كار او آغاز مي‌شود. مميز قطعا يكي از جسورترين گرافيست‌هاي تاريخ معاصر ايران است. در كنار اين جسارت و جامع‌الاطراف بودن، يك گرافيست فرهنگي بود؛ هرچند يك گرافيست تبليغاتي، ‌تجاري مي‌توانست باشد و در جاهايي هم بود. در هر بخشي كه در گرافيك مي‌شد كار كرد، مميز كار كرد. من خودم را به‌عنوان گرافيست، هميشه تصويرگر دانستم، اما هيچ‌وقت خودم و بسياري ديگر را از حيث جامع‌الاطراف بودن در كار با مميز دهه‌ي 40 مقايسه نمي‌كنم.
به گزارش ايسنا، مميز فارغ‌التحصيل رشته نقاشي از دانشكده‌ي هنرهاي زيباي دانشگاه تهران و داراي گواهينامه طراحي غرفه و ويترين و معماري داخلي از مدرسه‌ي عالي هنرهاي تزييني پاريس بود.
او مدير هنري و طراح گرافيك نشرياتي چون ايران آباد، كتاب هفته، كيهان هفته، فرهنگ كاوش نگين، فرهنگ و زندگي، رودكي، فصل‌نامه خاورميانه، گفت‌وگو و پيام امروز بوده و مسؤوليت طراحي صحنه و لباس 14 تئاتر و دو فيلم سينمايي را به‌عهده داشت. بسياري از پوسترهاي رويدادها و بيلبوردهاي فيلم‌هاي سينمايي مطرح را او طراحي كرده است.
چهل‌وپنج سال تلاش بي‌وقفه در عرصه‌ي گرافيک معاصر ايران، ايجاد تشکل حرفه‌يي طراحان گرافيک، خلق فضاهاي جديد طراحي، مديريت هنري و گرافيکي بسياري از نشريات معتبر ايران، طراحي صحنه و مطرح ساختن گرافيک ايران در صحنه‌هاي بين‌المللي و بالاخره تدريس و... از مميز چهره‌اي منحصربه‌فرد و فراتر از مرزهاي ايران ساخت.
مميز كارگردان و طراح سه فيلم كوتاه نيز بود و طراحي و نقاشي، طراحي روي جلد، طراحي اعلان و نشانه‌ها، حرف‌هاي تجربه و ساير مقاله‌ها، ازجمله تاليفاتش به‌شمار مي‌رود.
جايزه‌ و نشان رتبه‌ نخست دانشگاه هنرهاي زيبا، ديپلم بينال پوستر ورشو، جايزه طراح شاعر از فستيوال فيلم كن، ديپلم براي فيلم يك نقطه سبز از فستيوال مسكو، فيلم برگزيده‌ي جشنواره سينمايي بيروت و جايزه ممتاز نمايشگاه طراحي امروز از نشان درجه‌ي يك دولتي ،جمله افتخارهايي است كه در كارنامه‌ي اين چهره‌ي ماندگار هنر ايران ثبت شده است.
او سرانجام به‌دليل ابتلا به بيماري سرطان پروستات و عوارض ناشي از آن پنجم آذرماه 84 در بيمارستان «آبان» درگذشت.